Marcel Stodel, geboren 10 maart 1920 te Amsterdam. Hij is een van de eerste vijf kinderen die in 1933 een kruiswoordraadsel in het Kinderhoekje van het Centraal Blad voor Israëlieten in Nederland correct instuurde. Marcel is een zoon van koopman in agenturen Benjamin Stodel (Amsterdam, 21 september 1879 – Amsterdam, 14 november 1941) en Anna Baggers (Amsterdam, 30 april 1881 – Sobibor, 9 april 1943). Marcel heeft twee broers, Siegfried (Amsterdam, 10 april 1910) en Albert Leopold Clement (Amsterdam, 13 juli 1915 – Sobibor, 23 april 1943). In 1934 verhuisde het gezin van de Roerstraat 44 3hg naar de Geleenstraat 26hs. Hij is van beroep magazijnbediende en ongehuwd.
Marcel is junioreslid van VAS vanaf 1937. Hij speelt zeer sterk. Enige seizoenen komt hij voor het eerste tiental uit en behaalt hij goede resultaten. In de partij VAS – ASC van juli 1940 speelt hij op bord 6.
Zijn cartotheekkaart van de Joodse Raad (zie afbeelding) kent enkele bijzonderheden;
- Registratiedatum 12 juli 1942: dit is opmerkelijk vroeg; de grote deportaties beginnen op 15 juli 1942. Marcel registreert zich bij de Joodse Raad vlak vóór de eerste transporten, wat past bij de massale aanmelding die in die weken plaatsvond.
- De handgeschreven notitie rechts is een verwijzing naar zijn moeder: “mit A. – Baggers, Anna, 30.4.81.”
- De handgeschreven toevoeging Gomperts leidt via zijn moeder Anna Baggers naar zijn grootmoeder Schoontje Gomperts. Een van de bestuursleden van de Joodse Raad heet ook Gomperts, het is geen familie.
Kort hierna tracht Marcel naar het buitenland te vluchten, samen met zijn broer Siegfried. Het lukt hen om Frankrijk te bereiken, maar ze komen niet verder. Zij komen voor op een lijst met namen van gevangenen in kamp Pithiviers, ongeveer 80 km ten zuiden van Parijs. Pithiviers was een interneringskamp dat in 1941-1942 diende als verzamelplaats voor buitenlandse Joden in Frankrijk, met name voor deportatie naar Drancy. Dat Marcel daar opdook, wijst erop dat hij bij zijn vluchtpoging via de bezette zone in Frankrijk is opgepakt vóórdat hij de vrije zone of een neutraal land kon bereiken — de route naar Spanje of Zwitserland liep door onbezet Frankrijk, maar hij had die grens nog niet bereikt.
Transport 24 vertrekt op 26 augustus 1942 vanuit Drancy naar Auschwitz. Mémorial de la Shoah noemt Siegfried en Marcel in het transport en heeft ook de transportlijsten online, waarbij Siegfried Stodel wordt genoemd en Marcel abusievelijk Stobel. Dit is een groot konvooi met overwegend Joden die in de bezette en vrije zone van Frankrijk waren opgepakt. Naast transporten vanuit Westerbork stopten ook vijftien treinen vanuit Drancy en Pithiviers in Cosel, waar Joodse mannen van 15-50 jaar van hun families werden gescheiden voor dwangarbeid. Marcel was 22 jaar oud bij deportatie; precies in de leeftijdsgroep die in Cosel voor dwangarbeid werd geselecteerd. De concentratiekamplijst vermeldt zijn overlijdensdatum als “off. niet bekend”, wat typisch is voor mensen die na selectie aan de gaskamer ontkwamen, maar later bezweken of voor wie de exacte datum nooit is vastgesteld. De lijst zegt als overlijdensplaats Auschwitz, zonder verdere precisering. Of Marcel in Cosel is geselecteerd of rechtstreeks naar Auschwitz doorreed, is uit de beschikbare bronnen niet vast te stellen. Zijn lot na transport 24 is onbekend.
Bronnen: Partij verloren… Gedenkboek ter herinnering aan de schakers in Nederland die tijdens de bezetting zijn omgekomen. (Eggink & Schelfhout) | Joods Monument | Oorlogsbronnen |
Terug naar overzichtspagina | De 36 op Facebook
Er worden diverse bronnen gebruikt bij het opstellen van de artikelen over de 36, zoals de cartotheek en het boek ‘Partij Verloren’. Indien er aanvullingen of correcties op de betreffende artikelen zijn, neem dan contact met mij op via lode.broekman@gmail.com.