VAS 2 – Souburg 4–4

VAS 2 – Souburg 4–4

Over verloren zonen, dubbele stukoffers en de betrekkelijkheid van promotiekansen

Na drie overwinningen in de eerste drie wedstrijden begon zich binnen VAS 2 een verschijnsel voor te doen dat bij schaakverenigingen doorgaans met enige argwaan wordt bekeken: optimisme.

Er werd zelfs over promotie gesproken.

Dat was opmerkelijk. De oorspronkelijke doelstelling van het seizoen was immers handhaving in de tweede klasse, liefst zonder al te veel angstige blikken naar de onderste plaatsen. Maar schakers zijn merkwaardige mensen. Ze kunnen zich wekenlang voorbereiden op een zwaar seizoen, om vervolgens na drie overwinningen in een competitie van negen wedstrijden alvast de kampioensschaal te bestellen.

De statistiek bood gelukkig uitkomst. De kansen op promotie groeiden met de wedstrijd. Dat was voor sommige spelers voldoende om alvast over het kampioenschap te beginnen.

Zelf hield ik liever vast aan de oorspronkelijke doelstelling: niet degraderen. Dat de kans daarop inmiddels was geslonken tot 0,06 procent, leek mij geen reden om overmoedig te worden. Er kon immers nog van alles gebeuren.

Een kleine volksverhuizing

Wie zaterdag het VAS-gebouw betrad, waande zich even bij een congres van de Verenigde Naties, Ook daar geeft men elkaar eerst netjes een handje alvorens men probeert de tegenstanders te vernietigen.

Achttien teams zaten bijeen in één zaal. Negen van VAS, negen van elders. Uit Groningen, Haarlem, Den Haag, Almere, Amsterdam-West en zelfs Zeeland waren schakers naar Amsterdam gekomen om daar een middag lang zwijgend tegenover elkaar te zitten.

Het blijft een wonderlijke sport.

Ans stond achter de bar en zorgde ervoor dat het geheel niet volledig aan dorst en wanorde ten onder ging. Ook Rob van Dongen, die met enig recht de titel Mr. VAS mag voeren, kwam een kijkje nemen. Rob hoeft tegenwoordig niet eens meer elke week zelf te spelen om toch bij het schaakleven betrokken te zijn. Hij kent de spelers, de teams, hun voorgeschiedenis en doorgaans ook nog de voorgeschiedenis van hun voorgeschiedenis.

Dat is bij een vereniging van ruim tweehonderd jaar oud geen overbodige luxe.

Onze tegenstander was Souburg, een sympathieke vereniging uit Zeeland die voor het eerst in haar bestaan naar de tweede klasse is gepromoveerd en daar bepaald geen slecht figuur slaat.

Souburg beschikt over een eigen onderkomen, naar verluidt een uitstekende bar en in ieder geval over een verzorgde website waarop met zichtbaar plezier wedstrijdverslagen worden gepubliceerd.

Wie in Zeeland woont en wil schaken, kan kennelijk nauwelijks om Souburg heen.

De verloren zoon

Het grootste verrassingsmoment kwam nog voordat de eerste zet was gedaan.

Achter een van de borden van Souburg zat Milan Ramer.

Milan is een kind van VAS. Hij speelde hier bij de jeugd, groeide op binnen de vereniging en was jarenlang een geliefd clublid. Vervolgens kwamen een huwelijk, twee kinderen en een drukke baan tussen hem en het schaakbord te staan. Het zijn bekende vijanden van de schaaksport.

Helemaal loslaten kon hij de vereniging overigens niet. Zijn eerste kind werd al als VAS-lid aangemeld voordat het een maand oud was. Men kan moeilijk beweren dat Milan zijn ouderlijke verantwoordelijkheden niet serieus nam.

Vier maanden geleden verhuisde hij naar Middelburg, waar hij nu in een pand uit 1740 woont, midden in het historische centrum. Dat is voor Amsterdamse begrippen een betrekkelijk nieuw huis, maar verder schijnt het er uitstekend toeven.

Het leven is er rustiger en Souburg ligt op twintig minuten afstand. Milan heeft het schaken weer opgepakt.

En zo gebeurde het dat een voormalige VAS’er tegenover Luc plaatsnam. De twee hadden elkaar nooit eerder ontmoet. Een club kan kennelijk groot genoeg zijn om elkaar jarenlang mis te lopen en klein genoeg om elkaar vervolgens via Zeeland terug te vinden.

Luc bleek niet onder de indruk van deze sentimentele omstandigheden. Hij was scherp aan de partij begonnen en wist na een enorm gevecht het volle punt binnen te halen.

Dat had ook anders kunnen aflopen, maar de analyse na afloop verliep in een bijzonder ontspannen sfeer.

Milan verloor zijn partij, maar werd door VAS met plezier teruggezien. Mocht hij niet opnieuw naar Amsterdam komen, dan zullen we maar eens naar Middelburg moeten afreizen.

Raghav en de theorie

Raghav was teruggekeerd van het Europees jeugdkampioenschap, waar hij zijn eigen ambities niet helemaal had kunnen waarmaken.

Tegen FM René Tiggelman besloot hij zich niet met dergelijke teleurstellingen bezig te houden. In hoog tempo werden de theoretische zetten op het bord gesmeten, waarna al betrekkelijk vroeg een toreneindspel ontstond.

Wit kon daarin als enige aanspraak maken op enig voordeel.

Of de remisemarge ooit werkelijk werd overschreden, durf ik niet te zeggen. Tiggelman beschikte in ieder geval over voldoende techniek om alle eventuele problemen op te lossen.

Remise dus.

Sommige partijen worden beslist door een briljante combinatie. Andere doordat beide spelers eenvoudigweg te goed zijn om iets verkeerd te doen.

Wouter en het dilemma van de teamleider

Wouter had met zwart een iets betere stelling bereikt toen zijn tegenstander remise aanbood.

Dat is voor een teamleider altijd een vervelend moment. Hij wordt geacht de stand op alle borden te overzien, de toekomstige ontwikkelingen te voorspellen en vervolgens een verstandig besluit te nemen. Dat alles terwijl hij zelf doorgaans geen idee heeft wat er in zijn eigen partij gaat gebeuren.

Ik overzag het slagveld en vond remise een uitstekend idee.

Achteraf bezien was dat misschien wat voorbarig.

Wouter was zelf ook niet geheel tevreden. Hij had voor het eerst in een teamwedstrijd de Taimanov gespeeld en bovendien al geruime tijd geen zwartpartij achter het bord gehad. Dat had zijn zelfvertrouwen niet bevorderd.

Hij vond achteraf dat hij het aanbod te snel had aangenomen.

Het aardige van een teamleider is dat hij altijd gelijk heeft zolang de uitslag goed uitvalt. Gaat het mis, dan blijkt hij een schlemiel.

Ik begon mij inmiddels op het tweede scenario voor te bereiden.

Pim en de ongelukkige pion

Op bord zeven speelde Pim aanvankelijk een uitstekende partij.

Zijn tegenstander overschatte zijn mogelijkheden, waarna Pim langzaam maar zeker het initiatief overnam. Hij had zijn stelling rustig verder kunnen verbeteren en dan was er vermoedelijk een zakelijke ovewinning geboekt.

Maar er stond een pion.

Pionnen hebben op schakers een onweerstaanbare aantrekkingskracht. Men kan er tientallen zetten zorgvuldig voor manoeuvreren, maar wanneer er eenmaal eentje voor het grijpen staat, verdwijnt alle voorzichtigheid.

Pim besloot de pion te winnen en opende daarvoor de stelling.

Dat was minder verstandig.

Het vijandelijke loperpaar kwam tot leven en wat eerst een prettige stelling was geweest, veranderde geleidelijk in een onaangenaam probleem. Pim wist nog een eindspel te bereiken met loper en drie pionnen tegen toren en twee pionnen, maar ook dat liep verkeerd af.

Hij vatte het zelf kernachtig samen: het was duidelijk zijn dag niet.

Daar voegde hij onmiddellijk aan toe dat we nog altijd bovenaan stonden.

Dat laatste is natuurlijk het belangrijkste. Een verloren partij is vervelend, maar een verloren partij van een koploper is tenminste een verloren partij met perspectief.

Job en het geluk van de sterken

Over geluk bij schaken zijn boeken volgeschreven.

Lodewijk Prins was er een groot verzamelaar van. Wanneer een tegenstander hem weer eens een punt cadeau deed, placht hij te zeggen dat ze op het licht afkwamen.

Job is geen Prins, maar ook hij bleek deze middag over enige aantrekkingskracht te beschikken.

Aanvankelijk gebeurde er weinig bijzonders. Job deed normale zetten, zijn tegenstander eveneens, en na de nodige afruilen ontstond een lopereindspel met lopers van dezelfde kleur en een indrukwekkende verzameling pionnen die elkaar het leven zuur maakten.

Zo’n stelling waarin je als toeschouwer al snel besluit dat er niets meer te beleven valt.

De tegenstander besloot de zaak nog wat verder te vereenvoudigen.

Dat ging net iets te snel.

Ik had het geluk dat Joris naast me een wilde partij aan het spelen was, want mijn tegenstander had geen focus meer op zijn eigen bord. Na de laatste zet 37… g5 kon ik op a5 pakken en was de partij meteen voorbij.

Plotseling kon Job een pion meenemen die wegens dreigende promotie niet kon worden teruggeslagen. De stelling was onmiddellijk verloren.

De tegenstander had het allemaal kunnen voorkomen. Hij had de afwikkeling kunnen voorbereiden, nog eens kunnen rekenen of eenvoudigweg niets kunnen doen.

Maar hij kwam op het licht af.

Job staat inmiddels op 3½ uit 4. Dat is een score waarbij men niet langer over geluk hoeft te spreken. Al helpt het natuurlijk wel.

Marcos doet wat Marcos doet

Marcos had vorig seizoen zijn eerste vijf partijen gewonnen. Dat schept verwachtingen.

Dit seizoen moest hij tot de vierde ronde wachten voordat zijn eerste overwinning een feit was. Voor zijn doen is dat bijna een vormcrisis.

Ook deze keer ging het bepaald niet vanzelf.

Marcos heeft echter een eigenschap die in teamwedstrijden buitengewoon nuttig is: hij blijft doorspelen. Ook wanneer zijn stelling weinig aanleiding geeft tot optimisme, blijft hij zoeken naar mogelijkheden.

En dikwijls vindt hij die nog ook.

Zo ging het zaterdag opnieuw. Het was niet allemaal even overtuigend, maar uiteindelijk stond er toch een punt op het scoreformulier.

Een punt is een punt. Op het wedstrijdformulier staat niet hoe mooi het tot stand is gekomen.

Joris waant zich Lasker

De laatste tijd houd ik mij nogal bezig met negentiende-eeuwse schakers.

Dat is op zichzelf een onschuldige bezigheid. Het wordt pas gevaarlijk wanneer je hun partijen niet alleen bestudeert, maar ook probeert na te spelen.

Vooral de romantische aanvalspartijen zijn verleidelijk. Er worden stukken geofferd, koningen over het bord gejaagd en de tegenstander wordt uiteindelijk met een fraaie combinatie matgezet.

Na voldoende van zulke partijen te hebben gelezen, begint men te denken dat men zelf ook zoiets kan.

Dat is een ernstige vergissing.

Mijn partij begon nog tamelijk normaal. Er werden gezonde zetten gedaan en niemand had reden om zich zorgen te maken.

Tot mijn tegenstander Pe5 speelde.

De computer geeft na Pxe5 ongeveer gelijk spel: -0,1.

Een verstandige schaker zou dus Pxe5 hebben gespeeld.

Ik dacht langdurig na en besloot tot Tf6.

Daarmee begon een dubbel stukoffer waarvan ik mij inmiddels afvraag of het niet beter in de negentiende eeuw had kunnen blijven.

Even later ontstond de volgende stelling.

De aanval zag er indrukwekkend uit. Dat is overigens geen garantie dat hij ook deugt.

Ik had een aantal fraaie varianten berekend. In één daarvan kon wit met f4 een zetherhaling afdwingen, hetgeen ik als een aanvaardbaar resultaat beschouwde.

Bij de analyse bleek dat oordeel zelfs te kloppen.

Alleen de zetvolgorde niet.

Ik had eerst La6 moeten spelen en daarna pas Dh2+.

Het is een bekend verschijnsel. Men ziet de juiste combinatie, berekent de juiste varianten en voert vervolgens de zetten in de verkeerde volgorde uit.

Beide spelers bleken gelukkig mensen en geen computers. Er werd dus aan weerszijden het nodige over het hoofd gezien.

De volgende stelling had ik ongeveer voor ogen gehad toen ik aan het avontuur begon.

Er waren wel enkele kleine verschillen.Wit had zijn koning op f1 moeten zetten en zwart had zijn zetten in een andere volgorde moeten spelen.

Maar verder leek het er sprekend op.

We zijn tenslotte geen Lasker.

Na enkele krachtzetten ontstond opnieuw een buitengewoon interessante stelling.

Met nog maar enkele minuten op de klok ontdekte ik plotseling dat ik Df3 in mijn berekeningen had gemist.

Dat was vervelend.

Na enkele seconden nadenken besloot ik af te zien van …xd4 en in plaats daarvan op g2 te slaan.

Volgens de computer veranderde de beoordeling daarmee van ongeveer -4 naar +3.

Dat is een verschil van zeven pionnen. Voor wie niet dagelijks met computerbeoordelingen werkt: het is nogal veel.

Laat dezelfde stelling aan Friso Nijboer zien en hij speelt zonder aarzeling …xd4.

Ik speelde dus …xg2.

Daarna volgde een langdurige worsteling waarin beide spelers zich met bewonderenswaardige regelmaat aan onnauwkeurigheden bezondigden.

Uiteindelijk gaf het extra witte stuk de doorslag.

Het was een leerzame partij.

De belangrijkste les is dat het lezen van negentiende-eeuwse schaakpartijen niet automatisch betekent dat men ook negentiende-eeuwse combinaties kan uitvoeren.

Fabian sluit de zaal

Fabian had met zwart plaatsgenomen tegenover de op papier sterkste speler van Souburg.

Dat is doorgaans geen aangename taak, maar Fabian liet zich er niet door afschrikken. Lange tijd leek hij het evenwicht te kunnen bewaren.

Toch ontstond geleidelijk een stelling waarin wit de betere kansen had.

Hier was het evenwicht al verbroken. Wit wist zijn extra pion te behouden en zette Fabian onder steeds grotere druk.

Zoals ook in de vorige ronde bleef Fabian als laatste van ons team achter het bord zitten.

De overige spelers waren inmiddels klaar. De analyses waren grotendeels gevoerd, de meeste stukken opgeborgen en de zaal liep langzaam leeg.

Fabian bleef zitten.

Het is een eigenschap die bewondering verdient. Waar anderen al lang hebben besloten dat de middag voorbij is, probeert Fabian nog iets van de partij te maken.

Maar ook deze keer mocht het niet baten.

Uiteindelijk moest hij erkennen dat de stelling verloren was.

En daarmee stond de einduitslag vast.

Vier-vier en de statistiek

VAS 2 – Souburg 4–4.

Na drie overwinningen dus het eerste puntverlies van het seizoen.

Dat was jammer, maar niet dramatisch. Souburg bleek een sterke en plezierige tegenstander en wij hadden zelf voldoende kansen gehad om de wedstrijd naar ons toe te trekken.

De promotiedromen konden voorlopig weer even worden opgeborgen, al was er statistisch gezien nog altijd alle reden om naar boven te kijken.

Gelukkig was er ook de degradatiekans.

Volgens de laatste berekeningen bedraagt die nu nog slechts 0,017 procent. In 18 van de 250.000 scenario’s gaat VAS 2 dit seizoen nog degraderen.

Ik zie dan ook geen enkele aanleiding om onze oorspronkelijke doelstelling bij te stellen.

Voorlopig staan we overigens gewoon nog bovenaan in klasse 2C.

En daar is niets mis mee.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *