In de eerste dagen van mei, voorafgaand aan Dodenherdenking en Bevrijdingsdag, is het een goed moment om een update te geven van de voortgang van het project ‘de 36’. Het project ligt op schema. Het doel is om het verhaal te vertellen van de 36 (voornamelijk Joodse) leden van VAS die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen; elke maand een nieuwe toevoeging aan de reeks.
- Iedereen kent het verhaal van Anne Frank. Maar dat haar buurman op het Scheldeplein Bernard Wolff Beffie is, dat is minder bekend.
- Het verhaal van de schietpartij op de Dam na de bevrijding is ook bij veel mensen bekend. Dat er die dag op meer plekken in Amsterdam schietpartijen zijn geweest tussen Duitse soldaten en Binnenlandse Strijdkrachten waarbij ook burgers zijn omgekomen, is minder bekend. Een van de slachtoffers die dag bij zo’n schietpartij op de Weteringschans is Carel Carsten.
- Veel Amsterdammers kennen het beeld van de Dokwerker op het Jonas Daniël Meijerplein, ter herinnering aan de Februaristaking van 1941. Die staking was een reactie op de razzia’s waarbij ruim 400 mannen waren opgepakt. Rudolf Leizerowitz is een van hen.
- Schaakliefhebbers weten dat Max Euwe in 1935 en 1937 tegen Aljechin speelde om het wereldkampioenschap schaken. Vier van de 36 waren hier nauw bij betrokken: Max Levenbach als voorzitter van het Euwe-comité, Salo Landau als secondant van Aljechin, Benjamin Frank als arts van Aljechin en Maurice Goldschmidt als sponsor.
- Veel mensen kennen Kamp Westerbork en de rol die dit doorgangskamp heeft in de vernietigingsmachine van Nazi-Duitsland. Dat er in dit kamp nog huwelijken hebben plaatsgevonden, zoals Heinz van Mindeno, is bij veel minder mensen bekend.
Zo zijn er nog veel meer persoonlijke verhalen, elk is uniek en bijzonder. Inmiddels zijn 31 van de 36 verhalen geschreven. Na de zomer (september?) is er verhaal van elk lid van de 36 beschikbaar. Dan begint de volgende fase, waarin aanvullend bronnenonderzoek wordt gedaan bij het NIOD, Stadsarchief Amsterdam en de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Ook is er contact gelegd met enkele nabestaanden (kinderen van de 36 die zelf de oorlog hebben overleefd) voor aanvullende informatie. Na die fase wordt het materiaal ter redactie aangeboden.
Als aanvulling op de verhalen is er een interactieve kaart van Amsterdam in 1943 gemaakt, met daarop weergegeven het laatste woonadres van de 36. Per persoon is het adres te vinden, of er wel/geen Stolpersteine is geplaatst en de link naar de informatie per persoon. Bekijk de kaart, bij voorkeur op een desktop/laptop, hier: https://vas1822.nl/de36/de-36-kaart.html