Een mijlpaal voor het project ‘De 36’: van alle 36 leden van VAS die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen, staat nu een biografie op onze website. Daarmee is de eerste fase van het project afgerond. Van Bernard Wolff Beffie, lid sinds 1895, tot jeugdleden als Jacob ‘Japie’ Wolff: ieder van hen heeft een eigen pagina met levensbeschrijving, en waar mogelijk foto’s en schaakpartijen.Het project kent zijn oorsprong in een van de zwartste bladzijden uit onze clubgeschiedenis. Eind spetember 1941 verbood de Duitse bezetter Joden deel te nemen aan het verenigingsleven. Ruim vijftig Joodse leden – een derde van het toenmalige ledenbestand – moesten van de ledenlijst worden afgevoerd. Velen van hen keerden nooit terug. In de Joodse traditie geldt: iemand leeft voort zolang hij wordt herinnerd. Met de 36 biografieën, de kaart van Amsterdam uit 1943 met hun laatste woonadressen en overzichten zoals ‘de 36 in boeken’ wil VAS ervoor zorgen dat hun namen genoemd blijven worden.
De biografieën tonen hoe divers deze groep was: van de gerenommeerde meester Salo Landau, die tot de Nederlandse top behoorde, tot juniores die nog maar net lid waren. Achttien van de 36 werden vermoord in Auschwitz, anderen in Sobibór, Mauthausen of elders. Ook is vastgelegd dat er tot het einde toe werd geschaakt: in Westerbork werden losse partijen en zelfs toernooien gespeeld, en in een gevangenenbarak in Auschwitz werden kartonnen schaakstukken teruggevonden.
Met het afronden van de eerste fase is het werk niet klaar. Inmiddels is de tweede fase begonnen: aanvullend onderzoek in onder meer het NIOD, de Koninklijke Bibliotheek en het Stadsarchief Amsterdam. Daar wordt gezocht naar aanvullende gegevens – persoonskaarten, archiefstukken, krantenberichten en correspondentie – om de levensverhalen completer te maken en om gegevens uit verschillende bronnen te verifiëren. Waar bronnen elkaar tegenspreken, wordt dat zorgvuldig uitgezocht en gedocumenteerd. Na dit bronnenonderzoek volgt de redactie van de volgende versie van de levensbeschrijvingen. Het einddoel: een publicatie in 2027, waarin elk van de 36 een eigen hoofdstuk krijgt, aangevuld met contextuele hoofdstukken over onder meer het Amsterdamse schaakleven tijdens de bezetting. Zo krijgen de 36 de blijvende plek in onze geschiedenis die zij verdienen.
Het volledige overzicht van de 36 biografieën is te vinden op de overzichtspagina op vas1822.nl.